رادیوگرافی دیجیتال در كلینیك رادیولوژی و سونوگرافی دكتر شماعی
انواع رادیوگرافی دیجیتال ساده و تخصصی بر اساس درخواست پزشک انجام میشود.
این خدمات شامل تصویربرداری از قفسه سینه، شکم، ستون فقرات، لگن، اندامها و مفاصل و همچنین بررسیهای تخصصی مانند هیستروسالپنگوگرافی، بلع باریم، Upper GI و Alignment View اندام تحتانی است.
در رادیوگرافی دیجیتال، تصاویر بهصورت مستقیم در سیستم رایانهای ثبت میشوند. این تصاویر قابلیت بزرگنمایی، تنظیم روشنایی و کنتراست، ذخیره، مقایسه و ارسال دیجیتال برای پزشک معالج را دارند.
جهت دریافت نوبت رادیوگرافی در مشهد و اطلاع از شرایط پذیرش و دریافت نوبت رادیوگرافی ساده یا تخصصی در مشهد میتوانید با مرکز رادیولوژی و سونوگرافی دکتر شماعی تماس بگیرید.
هنگام نوبتگیری، نام دقیق تصویربرداری نوشتهشده در نسخه را اعلام کنید؛ زیرا بعضی بررسیها مانند هیستروسالپنگوگرافی، بلع باریم و Upper GI نیاز به تعیین وقت و آمادگی قبلی دارند.
- رادیوگرافی دیجیتال چیست؟
رادیوگرافی یکی از روشهای اصلی تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از مقدار کنترلشدهای اشعه ایکس، تصویری از استخوانها، مفاصل، قفسه سینه و بعضی اندامهای داخلی بدن تهیه میکند.
در رادیوگرافی دیجیتال، تصویر بهجای ثبت روی فیلمهای قدیمی، بهصورت دیجیتال در رایانه ذخیره میشود.
پزشک رادیولوژی میتواند تصویر را بررسی و در صورت نیاز بخشهای مختلف آن را بزرگنمایی کند.
مزایای رادیوگرافی دیجیتال مهمترین ویژگیهای رادیوگرافی دیجیتال عبارتاند از:
** تهیه سریع تصاویر امکان مشاهده و بررسی دقیق تصویر در رایانه
** قابلیت تنظیم روشنایی و کنتراست
** امکان بزرگنمایی بخشهای مورد نظر
** ذخیره و بایگانی آسان تصاویر
**امکان مقایسه با رادیوگرافیهای قبلی
** قابلیت ارسال دیجیتال تصاویر برای پزشک
** کاهش احتمال گم شدن یا آسیب دیدن فیلمهای رادیولوژی
** امکان تکرار کمتر تصاویر در صورت وضعیتگیری صحیح بیمار
- انواع رادیوگرافی ساده :
رادیوگرافی ساده معمولاً در یک یا چند نمای استاندارد انجام میشود. تعداد و نوع نماها بر اساس ناحیه مورد بررسی، علائم بیمار و درخواست پزشک تعیین میشود.
رادیوگرافی قفسه سینه یا Chest X-ray برای بررسی ریهها، قلب، دیافراگم و استخوانهای قفسه سینه انجام میشود. پزشک ممکن است این بررسی را در موارد زیر درخواست کند: سرفه طولانیمدت تب و شک به عفونت ریه تنگی نفس درد قفسه سینه بررسی اندازه قلب تجمع مایع اطراف ریه آسیب یا ضربه به قفسه سینه بررسی پیش از برخی اعمال جراحی پیگیری بعضی بیماریهای قلبی و ریوی بسته به شرایط بیمار، تصویر ممکن است بهصورت ایستاده، خوابیده، روبهرو یا جانبی تهیه شود.
رادیوگرافی شکم
رادیوگرافی ساده شکم ممکن است برای بررسی الگوی گاز رودهها، انسداد احتمالی، وجود بعضی سنگها، اجسام خارجی یا هوای آزاد شکمی درخواست شود. این بررسی در همه بیماریهای شکمی کافی نیست و ممکن است پزشک بر اساس شرایط بیمار، سونوگرافی یا سیتیاسکن را نیز توصیه کند.
رادیوگرافی ستون فقرات
رادیوگرافی ستون فقرات برای بررسی مهرههای گردنی، پشتی، کمری و ناحیه ساکروم و دنبالچه انجام میشود. کاربردهای آن میتواند شامل موارد زیر باشد: درد گردن یا کمر ضربه و احتمال شکستگی تغییرات فرسایشی و آرتروز انحراف ستون فقرات لغزش مهره بررسی راستای ستون فقرات پیگیری پس از جراحی ارزیابی تغییر شکل مهرهها در برخی موارد، نماهای خم و باز شدن یا Flexion و Extension برای بررسی حرکت و پایداری مهرهها درخواست میشود.
رادیوگرافی اندامها و مفاصل
رادیوگرافی استخوانها و مفاصل برای بررسی شکستگی، دررفتگی، آرتروز، تغییر شکل استخوان، عفونت، تودههای استخوانی و وضعیت پس از جراحی انجام میشود. نواحی قابل بررسی شامل موارد زیر است: شانه و ترقوه بازو و آرنج ساعد، مچ دست و انگشتان لگن و مفصل ران ران و زانو ساق پا مچ پا و کف پا برای بعضی مفاصل ممکن است تصویربرداری در حالت تحمل وزن، ایستاده یا با نماهای اختصاصی انجام شود.
رادیوگرافی لگن و مفصل ران
این بررسی برای ارزیابی شکستگی، آرتروز، دررفتگی، تغییر شکل مفصل ران و وضعیت پس از جراحی یا تعویض مفصل انجام میشود. در کودکان، نوع تصویربرداری و وضعیت قرارگیری بیمار باید متناسب با سن و درخواست پزشک تعیین شود. رادیوگرافی زانو در حالت ایستاده در برخی بیماران، عکس زانو بهصورت ایستاده و همراه با تحمل وزن تهیه میشود. این وضعیت میتواند فاصله مفصلی و شدت تغییرات آرتروزی را در شرایط نزدیکتر به فعالیت روزمره نشان دهد.ممکن است نماهای اختصاصی مانند نمای کشکک، تونل یا تصاویر خمشده زانو نیز بر اساس نسخه پزشک انجام شوند. رادیوگرافی کف پا در حالت تحمل وزن رادیوگرافی کف پا در حالت ایستاده برای بررسی قوس پا، صافی کف پا، انحراف انگشت شست، تغییر شکل استخوانها و روابط مفصلی کاربرد دارد. وضعیت تحمل وزن میتواند بعضی تغییرات را که در حالت خوابیده دیده نمیشوند، بهتر نشان دهد.
رادیوگرافی Alignment View اندام تحتانی
Alignment View یا رادیوگرافی تمامقد اندامهای تحتانی، تصویری ایستاده از لگن تا مچ پا است. این بررسی برای ارزیابی محور مکانیکی پاها، راستای زانوها و اختلاف احتمالی طول اندامها انجام میشود.
پزشک ممکن است Alignment View را در موارد زیر درخواست کند:
- زانوی پرانتزی زانوی ضربدری بررسی
- انحراف محور اندام تحتانی
- اختلاف طول پاها
- برنامهریزی جراحی اصلاحی
- ارزیابی پیش از تعویض مفصل زانو
- بررسی نتیجه جراحی
- پیگیری تغییر شکل اندامها در کودکان و بزرگسالان
برای انجام این تصویر، بیمار معمولاً در حالت ایستاده و با وضعیت استاندارد پاها قرار میگیرد. رعایت وضعیت صحیح زانوها و کشککها برای اندازهگیری دقیق محور اندام اهمیت دارد.
اسکنوگرام و اندازهگیری طول اندامها
اسکنوگرام یا تصویربرداری اندازهگیری طول اندام، برای بررسی اختلاف طول استخوانهای اندام تحتانی انجام میشود. در این بررسی ممکن است طول استخوان ران، ساق و طول کلی اندامها اندازهگیری و با یکدیگر مقایسه شود. نوع تکنیک تصویربرداری بر اساس امکانات دستگاه و درخواست پزشک تعیین میشود. رادیوگرافی اسکولیوز تمامقد رادیوگرافی تمامقد ستون فقرات برای بررسی انحراف جانبی ستون فقرات یا اسکولیوز انجام میشود. این تصویر معمولاً در حالت ایستاده تهیه میشود تا راستای ستون فقرات در شرایط تحمل وزن بررسی شود. در بعضی بیماران ممکن است نماهای خم شدن به طرفین نیز برای بررسی انعطافپذیری انحراف درخواست شود.
رادیوگرافی هیستروسالپنگوگرافی در مشهد
هیستروسالپنگوگرافی یا HSG نوعی تصویربرداری تخصصی با اشعه ایکس و فلوروسکوپی است که برای بررسی شکل حفره رحم و باز بودن لولههای رحمی انجام میشود. در این روش، ماده حاجب از طریق دهانه رحم وارد حفره رحم میشود. سپس با تصویربرداری پیوسته، عبور ماده حاجب از رحم و لولههای فالوپ بررسی میشود.
کاربردهای هیستروسالپنگوگرافی
پزشک ممکن است HSG را در موارد زیر درخواست کند:
- بررسی علل ناباروری بررسی باز یا بسته بودن لولههای رحمی
- بررسی شکل حفره رحم شک به ناهنجاری مادرزادی رحم
- بررسی چسبندگی داخل رحم ارزیابی بعضی تغییرات پس از جراحی رحم یا لولهها
- بررسی نتیجه برخی درمانهای لولههای رحمی هیستروسالپنگوگرافی برای ارزیابی شکل رحم و باز بودن لولههای فالوپ استفاده میشود و تصاویر آن با فلوروسکوپی تهیه میشود.
بهترین زمان انجام هیستروسالپنگوگرافی HSG معمولاً پس از پایان خونریزی قاعدگی و پیش از زمان احتمالی تخمکگذاری انجام میشود. زمان دقیق باید بر اساس روز شروع عادت ماهانه، طول چرخه و نظر پزشک یا مرکز تعیین شود. در زمان انجام آزمایش نباید احتمال بارداری وجود داشته باشد. در صورت تأخیر قاعدگی، رابطه محافظتنشده، احتمال بارداری، عفونت لگنی، تب یا ترشحات غیرعادی، پیش از مراجعه موضوع را با پزشک و مرکز مطرح کنید.
آمادگی قبل از HSG دستورهای دقیق مرکز را هنگام نوبتگیری دریافت کنید. معمولاً توصیه میشود:
زمان شروع آخرین قاعدگی را اعلام کنید. نسخه پزشک را همراه داشته باشید. درباره حساسیت دارویی یا حساسیت به مواد حاجب اطلاع دهید. سابقه عفونت لگنی یا بیماریهای زنان را اعلام کنید. احتمال بارداری را حتماً مطرح کنید. نتیجه آزمایشها یا سونوگرافیهای قبلی را همراه داشته باشید. داروهای تجویزشده پیش از HSG را مطابق دستور پزشک مصرف کنید. هیچ آنتیبیوتیک یا مسکنی را بدون دستور پزشک بهطور خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
آیا هیستروسالپنگوگرافی درد دارد؟
در زمان ورود ماده حاجب ممکن است گرفتگی یا درد شبیه درد قاعدگی ایجاد شود. شدت ناراحتی در افراد مختلف متفاوت است و معمولاً مدت کوتاهی ادامه دارد. در صورت درد شدید، تب، خونریزی قابلتوجه یا ترشح غیرعادی پس از انجام HSG، باید با پزشک تماس گرفته شود.
بلع باریم یا Barium Swallow در مشهد
بلع باریم، باریوم سوالو یا Esophagram نوعی تصویربرداری تخصصی از حلق و مری است. بیمار ماده حاجب حاوی باریم را مینوشد و حرکت آن هنگام بلع با استفاده از فلوروسکوپی مشاهده میشود. بلع باریم ممکن است برای بررسی موارد زیر درخواست شود: دشواری در بلع احساس گیر کردن غذا درد هنگام بلع برگشت محتویات معده تنگی یا انسداد مری اختلال حرکتی مری فتق هیاتال دیورتیکول مری بررسی پس از بعضی جراحیها شک به نشت از مری برای اطمینان از انجام یک نمای تخصصی، نام دقیق آن را هنگام نوبتگیری اعلام کنید.
آیا رادیوگرافی دیجیتال خطرناک است؟
در رادیوگرافی از اشعه ایکس استفاده میشود، اما میزان تابش با توجه به نوع بررسی و با رعایت اصول حفاظت پرتویی تنظیم میشود. تصویربرداری زمانی انجام میشود که اطلاعات حاصل از آن برای تشخیص یا درمان بیمار مفید باشد. از تکرار غیرضروری تصاویر باید خودداری شود و تصاویر قبلی بهتر است هنگام مراجعه همراه بیمار باشند. در صورت بارداری یا احتمال بارداری، پیش از هر نوع رادیوگرافی یا فلوروسکوپی حتماً مسئول پذیرش و کارشناس را مطلع کنید.
چه مدارکی را همراه داشته باشیم؟
هنگام مراجعه بهتر است موارد زیر را همراه داشته باشید:
- نسخه یا درخواست پزشک
- تصاویر و گزارشهای قبلی
- مدارک مربوط به جراحی قبلی
- نتیجه سونوگرافی، سیتیاسکن یا MRI مرتبط
- اطلاعات مربوط به بارداری یا احتمال آن
- فهرست داروها و حساسیتهای دارویی برای بررسیهای تخصصی
- تاریخ شروع آخرین قاعدگی برای HSG رادیوگرافی ساده و تخصصی
در كلینیك رادیولوژی و سونوگرافی دکتر شماعی در مشهد، انواع رادیوگرافی دیجیتال ساده و تخصصی بر اساس درخواست پزشک انجام میشود،
از جمله: رادیوگرافی قفسه سینه رادیوگرافی شکم رادیوگرافی ستون فقرات رادیوگرافی لگن و مفاصل رادیوگرافی اندامهای فوقانی و تحتانی تصاویر ایستاده و تحمل وزن رادیوگرافی تمامقد ستون فقرات Alignment View اندام تحتانی اسکنوگرام و اندازهگیری طول اندامها هیستروسالپنگوگرافی بلع باریم یا Barium Swallow بررسی Upper GI نماهای تخصصی ارتوپدی
برای دریافت نوبت رادیوگرافی در مشهد، اطلاع از شرایط آمادگی و اطمینان از انجام تصویربرداری مورد نظر، با مرکز رادیولوژی و سونوگرافی دکتر شماعی تماس بگیرید.
پرسشهای متداول درباره رادیوگرافی
آیا برای رادیوگرافی ساده باید ناشتا باشیم؟
برای بیشتر رادیوگرافیهای ساده ناشتایی لازم نیست.
بررسیهایی مانند بلع باریم و Upper GI به ناشتایی نیاز دارند.
آیا برای HSG باید نوبت قبلی بگیریم؟
بله. هیستروسالپنگوگرافی باید در زمان مشخصی از چرخه قاعدگی انجام شود و معمولاً نیاز به هماهنگی قبلی دارد.
آیا بلع باریم و Upper GI یکسان هستند؟
خیر. در بلع باریم تمرکز اصلی روی حلق و مری است؛ اما در Upper GI مری، معده و دوازدهه بررسی میشوند.
Alignment View برای چه افرادی انجام میشود؟
این تصویر بیشتر برای بررسی زانوی پرانتزی یا ضربدری، محور مکانیکی اندامها، اختلاف طول پاها و برنامهریزی جراحی ارتوپدی درخواست میشود.
آیا رادیوگرافی دیجیتال درد دارد؟
رادیوگرافی ساده درد ندارد، اما قرار گرفتن در بعضی وضعیتها ممکن است در بیمارانی که دچار شکستگی یا درد مفصل هستند ناراحتکننده باشد.
آیا برای رادیوگرافی باید وسایل فلزی را خارج کنیم؟
ممکن است لازم باشد زیورآلات، کمربند، لباس دارای قطعات فلزی یا سایر وسایلی که روی محل تصویربرداری قرار میگیرند، خارج شوند.
آیا در دوران بارداری میتوان رادیوگرافی انجام داد؟
ضرورت و روش تصویربرداری باید توسط پزشک تعیین شود. در صورت بارداری یا احتمال آن، حتماً پیش از تصویربرداری مسئول مرکز را مطلع کنید.
تصاویر رادیوگرافی چگونه تحویل داده میشوند؟
نحوه تحویل تصاویر بر اساس امکانات مرکز میتواند بهصورت چاپی، فایل دیجیتال یا سامانه مشاهده آنلاین تصاویر باشد.
در صورتی که فقط حلق و مری بررسی شوند، آزمایش معمولاً بلع باریم یا ازوفاگوگرام نامیده میشود.
بلع باریم چگونه انجام میشود؟
بیمار در وضعیتهای مختلف مقدار مشخصی از ماده حاجب باریم را مینوشد. پزشک حرکت باریم را از حلق و مری به سمت معده با فلوروسکوپی بررسی میکند. ممکن است تصاویر در حالت ایستاده، خوابیده یا در زوایای مختلف تهیه شوند. در بعضی موارد از بیمار خواسته میشود لقمه یا قرص مخصوصی را نیز طبق دستور ببلعد. مدت انجام بررسی به نوع درخواست و یافتههای مشاهدهشده بستگی دارد. آمادگی قبل از بلع باریم برای بلع باریم معمولاً چند ساعت ناشتایی لازم است. هنگام نوبتگیری دستور دقیق مرکز را دریافت کنید. ممکن است از بیمار خواسته شود: از شب یا چند ساعت قبل غذا نخورد. از نوشیدن مایعات، سیگار کشیدن یا جویدن آدامس خودداری کند. درباره بارداری یا احتمال بارداری اطلاع دهد. سابقه جراحی مری یا معده را اعلام کند. مشکل شدید بلع یا احتمال ورود مواد به راه هوایی را مطرح کند. داروهای مصرفی و حساسیتهای خود را اطلاع دهد. داروهای ضروری را بدون مشورت پزشک قطع نکنید.
تفاوت بلع باریم و تست بلع اصلاحشده چیست؟
بلع باریم معمولی یا Esophagram بیشتر مری و عبور ماده به سمت معده را بررسی میکند. تست بلع اصلاحشده یا Modified Barium Swallow بیشتر برای ارزیابی مرحله دهانی و حلقی بلع و احتمال ورود مواد غذایی به راه هوایی انجام میشود و ممکن است با همکاری متخصص گفتاردرمانی انجام شود. نوع بررسی باید بر اساس نسخه پزشک مشخص شود. Upper GI یا بررسی دستگاه گوارش فوقانی در مشهد Upper GI Series یا رادیوگرافی دستگاه گوارش فوقانی با باریم، برای بررسی مری، معده و قسمت ابتدایی روده باریک یعنی دوازدهه انجام میشود. در این بررسی بیمار ماده حاجب باریم را مینوشد و پزشک با استفاده از فلوروسکوپی، شکل و عملکرد بخشهای فوقانی دستگاه گوارش را مشاهده میکند.
کاربردهای Upper GI ، این بررسی ممکن است برای ارزیابی موارد زیر درخواست شود:
- درد قسمت بالای شکم دشواری بلع تهوع و استفراغ برگشت اسید و محتویات معده
- فتق هیاتال زخم معده یا دوازدهه تنگی یا انسداد برخی اختلالات حرکتی
- بررسی پس از جراحی معده یا مری شک به نشت از دستگاه گوارش ناهنجاریهای مادرزادی در کودکان
Upper GI با استفاده از فلوروسکوپی و ماده حاجب باریم، مری، معده و دوازدهه را بررسی میکند.
تفاوت بلع باریم و Upper GI چیست؟
در بلع باریم تمرکز اصلی بر حلق و مری است. در Upper GI علاوه بر مری، معده و دوازدهه نیز بررسی میشوند. بنابراین محدوده بررسی Upper GI گستردهتر است. نوع آزمایش مورد نیاز باید در نسخه پزشک مشخص شده باشد.
Upper GI چگونه انجام میشود؟
بیمار ماده حاجب باریم را مینوشد و در وضعیتهای مختلف روی تخت دستگاه قرار میگیرد. پزشک عبور باریم از مری، ورود آن به معده و عبور از دوازدهه را با فلوروسکوپی مشاهده میکند. در بعضی بررسیها ممکن است از مواد ایجادکننده گاز برای بازتر شدن معده و مشاهده بهتر سطح داخلی آن استفاده شود. پس از پوشیده شدن دستگاه گوارش با باریم، تصاویر ثابت نیز از نواحی مورد نظر تهیه میشوند. آمادگی قبل از Upper GI برای این بررسی معده باید خالی باشد. دستورهای مرکز ممکن است متفاوت باشند، اما معمولاً چند ساعت ناشتایی لازم است.
پیش از مراجعه:
دستور ناشتایی را دقیق رعایت کنید. از خوردن و آشامیدن در مدت اعلامشده خودداری کنید.
سیگار نکشید و آدامس نجوید.
درباره بارداری یا احتمال بارداری اطلاع دهید.
سابقه جراحی دستگاه گوارش را اعلام کنید.
مشکل بلع یا احتمال ورود مواد به ریه را مطرح کنید.
داروهای مصرفی را بدون دستور پزشک قطع نکنید.
- پس از مصرف باریم چه نکاتی را رعایت کنیم؟
پس از بلع باریم ممکن است رنگ مدفوع برای مدتی روشنتر یا سفید شود. همچنین در بعضی افراد یبوست ایجاد میشود. در صورت نداشتن محدودیت پزشکی، معمولاً مصرف مایعات کافی پس از آزمایش توصیه میشود. اگر دچار یبوست شدید، درد شکم، استفراغ یا ناتوانی در دفع شدید، با پزشک تماس بگیرید. بیمارانی که محدودیت مصرف مایعات دارند، باید درباره مقدار مناسب مایعات از پزشک خود سؤال کنند.
رادیوگرافیهای تخصصی دیگر بسته به تجهیزات مرکز، درخواست پزشک و شرایط بیمار، ممکن است نماها یا بررسیهای تخصصی زیر نیز انجام شوند: نماهای اختصاصی سینوسها رادیوگرافی استخوان بینی نماهای اختصاصی مفصل فکی ـ گیجگاهی نمای کشکک زانو نمای تونل زانو نماهای استرس مفاصل نماهای خم و باز شدن ستون فقرات رادیوگرافی تمامقد ستون فقرات بررسی سن استخوانی رادیوگرافی ایستاده اندامها Alignment View اسکنوگرام و اندازهگیری طول اندامها بررسیهای قبل و پس از جراحی ارتوپدی